Rutte krijgt ondanks historisch laag vertrouwen ruime steun voor koopkrachtplannen | NU

Het politieke seizoen begon verhit. Dossiers als stikstof, asiel en koopkracht brandden op het bureau van premier Mark Rutte. Daarbij kampen hij en het kabinet met historisch lage vertrouwenscijfers. Toch was bij elk thema net op tijd de angel eruit gehaald, waardoor de koopkrachtplannen van het kabinet nooit echt in gevaar kwamen.

Dat werd duidelijk na twee dagen Algemene Politieke Beschouwingen, het belangrijkste debat van het jaar.

Er was nauwelijks een rode draad te ontdekken. Het ging een beetje over de opvang- en asielcrisis, een beetje over stikstof, een beetje over Oekraïne en een beetje over het lage vertrouwen in het kabinet.

Alleen het prijsplafond voor de energierekening kwam regelmatig naar voren.

“Ik proef in de Kamer een grote eensgezindheid welke richting dat op moet. Daar ben ik blij mee”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver daarover.

Die eensgezindheid klopte wel, al gebruikte elk Kamerlid zijn eigen woorden en eigen stijl. “We zijn geen steek verder gekomen”, was de afdronk van PVV-leider Geert Wilders bijvoorbeeld.

Dat klinkt afwijzend, maar hij stelde even later voor het prijsplafond eerder in te zetten en ruimer toe te passen. Als Wilders een plan echt resoluut afwijst, dan verwijst de PVV’er het eerder naar de shredder. Zoals hij dat deed bij het Klimaatakkoord.

Rutte hoefde zich zelden in te spannen

Over het prijsplafond was de Kamer eensgezind. Verder trokken de zestien oppositiefracties nagenoeg allemaal hun eigen plan.

Er werd af en toe met succes met een coalitiepartijen samengewerkt. Dat leidde onder meer tot het sneller tolvrij maken van de Westerscheldetunnel (SGP en CU) en tot extra geld voor warme maaltijden op scholen in arme wijken (Volt en D66).

Maar Rutte hoefde zich zelden in te spannen om zijn plannen overeind te houden.

Het kabinet trekt voor volgend jaar dan ook ongekend veel geld uit. Er gaat ruim 17 miljard euro naar hogere lonen, belastingverlagingen en extra toeslagen om de koopkracht iets te stutten.

Het prijsplafond kwam er pas op het allerlaatste moment. “Er moet veel gebeuren op een ongebruikelijke manier”, zei minister Sigrid Kaag (Financiën) daarover met enig gevoel van understatement.

Brandje op tijd geblust

Het prijsplafond was een idee van PvdA en GroenLinks. De partijen werden maandag, de dag voor Prinsjesdag, door Rutte uitgenodigd om mee te onderhandelen over het voorstel.

Daarmee leek het belangrijkste brandje op het nippertje geblust, want zouden deze oppositiepartijen zich tegen hun eigen plan keren?

Het antwoord was de afgelopen twee dagen te zien. “Het prijsplafond neemt de acute onrust weg, maar het had er al moeten liggen”, zei Attje Kuiken (PvdA).

Dat het allemaal wel wat sneller kon, was geen harde kritiek. Dat erkende zelfs Ruttes eigen VVD.

Haastklus kabinet biedt ook kansen voor Kamer

De Kamer bleef door de haastklus van het kabinet met veel vragen zitten. Het prijsplafond houdt bijvoorbeeld geen rekening met uitzonderingen, want maatwerk kost te veel tijd. Ook is er nog geen oplossing voor ongewenste effecten.

Warmtepompen gebruiken bijvoorbeeld veel elektriciteit en mensen kunnen uit vrees voor een hoge rekening overschakelen op gas. Dat is uit duurzaamheidsidealen niet de bedoeling. En wat betekent het prijsplafond eigenlijk voor de koopkrachttabellen?

Oplossingen en antwoorden werden door Rutte vakkundig naar voren geschoven. De minister van Sociale Zaken stuurt nog een brief over de gevolgen voor de portemonnee. Bij Economische Zaken kijken ze nog eens goed naar de uitzonderingen en de warmtepompen.

Een half af plan biedt ook kansen. Kuiken en Klaver kregen bijna de hele Kamer achter zich om het plafond nog iets op te hogen zodat nog meer huishoudens er optimaal van profiteren. Als voorstellen al in beton zijn gegoten zijn dat kansloze missies.

Tijd gekocht met stikstof en asiel

De problemen met stikstof achtervolgen dit kabinet al sinds het hiervoor de plannen bekendmaakte in juni. Maar ook dit dossier is voor even onschadelijk gemaakt.

In de zomer volgde een verhit spoeddebat omdat CDA-leider Wopke Hoekstra een kritisch interview had gegeven over de stikstofdoelen. Het meeste kruid is daar toen verschoten.

Daarbij heeft het kabinet het onderwerp voor nu even geparkeerd bij Johan Remkes. Hij bracht op verzoek van de politiek als ‘onafhankelijk gespreksleider’ het kabinet en radicale boerenorganisaties samen om tafel. De bevindingen die hij opdeed na zijn gesprekken presenteert hij op 5 oktober.

Rutte: “Ik heb er vertrouwen in dat we tot gezamenlijke oplossingen kunnen komen.”

Algemene Beschouwingen ‘als vanouds’

Ook rond asiel is het momenteel rustiger. De coalitiepartijen kwamen tot een moeizaam akkoord en hebben daarmee tijd gekocht.

In de Kamer ontvouwde zich een bekend patroon. Wilders vroeg om een asielstop en Rutte antwoordde dat dat niet kan. Daarvoor moeten de Europese regels worden veranderd. “Dat is op dit moment in ieder geval niet de bedoeling van het kabinet”, zei de premier.

Het waren daardoor geen Algemene Beschouwingen met hard botsende wereldbeelden.

De PVV diende traditiegetrouw nog wel een motie van wantrouwen in, maar die werd ruimschoots verworpen. Ook dat lijkt inmiddels traditie.

Vergelijkbare artikelen

Meest populair