Ook Californië roept noodtoestand uit om apenpokken: wat gaat er mis?

Burgemeester London Breed van San Francisco liet er eind vorige week geen gras over groeien. In haar stad ging per direct de noodtoestand gelden. Ze zette de stap eerder dan Californië, de staat waarin San Francisco ligt. Volgens de burgemeester is het nodig, omdat het aantal besmettingen in haar stad in rap tempo oploopt.

Tijdens de toespraak waarin ze de noodtoestand afkondigde, gaf ze ook aan hulp en steun van de staat en de federale overheid te missen. Die steun komt er nu alsnog. In de vorm van een noodtoestand in de hele staat Californië.

Amerikaanse cijfers lijken hoog

Toch zijn de besmettingsaantallen lang niet zo hoog als bij bijvoorbeeld corona. Is een noodtoestand dan niet wat overdreven? Laten we eerst een blik werpen op de cijfers. In de Verenigde Staten zijn er tot nu 5810 besmettingen geteld in het hele land. In Nederland is dat 925. Reken je dat om naar besmettingen per 100.000 inwoners, dan heeft Amerika er 1,76. De Europese landen zie je hier:

Bij deze getallen lijkt apenpokken dus vooral een Europees probleem. Want in landen als Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en vooral brandhaard Spanje, zijn er meer besmettingen naar inwoneraantal dan in de Verenigde Staten.

Maar nu kijken we naar de verdeling per staat in Amerika. Die is hier te zien:

In een heleboel staten gaat het virus niet of nauwelijks rond, maar enkele staten springen erbovenuit. In New York is het aantal besmettingen het allerhoogst, ook hoger dan in Nederland.

Maar wat doet een noodtoestand precies? “Door de noodtoestand uit te roepen, kunnen staten bepaalde geldpotjes aanspreken”, zegt VS-verslaggever Sophie van der Meer.

Meer vaccins nodig

“Ook kan de staat meer macht uitoefenen” gaat ze verder. “De druk wordt opgevoerd op de federale overheid om vaccins te sturen. En er kunnen mensen vrij worden gemaakt om te helpen met vaccineren. Staten kunnen dus de regie naar zich toe trekken.”

Zeker op het gebied van vaccinaties is dat belangrijk. Want daar schuilt in de Verenigde Staten een probleem. Er zijn namelijk lang niet genoeg vaccins om iedereen binnen de risicogroepen te prikken.

Vaccins over de datum

“De VS hadden wel vaccins besteld bij een bedrijf in Denemarken”, zegt Van der Meer. “Maar het duurde tot vorige week voordat de FDA, de Amerikaanse voedsel- en warenautoriteit, die goedkeurde en de vaccins verscheept werden. Een tweede lading volgt pas in oktober. Daarnaast hadden de VS wel pokkenvaccins achter de hand gehouden, maar die zijn inmiddels over de datum.”

Amerika heeft kortom een schreeuwend tekort aan vaccins. In San Francisco en New York staan lange rijen voor priklocaties. Sommigen staan wel vijf uur te wachten. “Zodra er een tijdslot opengaat om te vaccineren, zit die binnen een paar minuten vol”, zegt Van der Meer. “Onlangs crashte er zelfs een aanmeldwebsite vanwege de grote toeloop.”

Hoe zit het in Nederland?

Nederland heeft dus relatief veel besmettingen, meer dan de meeste Amerikaanse staten. Maar waar de Verenigde Staten problemen hebben met de levering van vaccins, loopt dat bij ons soepeler.

Volgens Henry de Vries, hoogleraar Huidinfecties van het Amsterdam UMC, komt dat doordat het ministerie van Defensie een aantal jaar geleden pokkenvaccins heeft besteld. In principe tegen pokkenuitbraken door eventuele bio-terroristische aanvallen. Die vaccins komen nu goed van pas.

Dat betekent niet dat heel Nederland ermee kan worden ingeënt, maar de risicogroepen in stappen wel. Er zijn twee prikken nodig, met een tussenperiode van vier weken.

Tienduizenden nieuwe gevallen

Dat veel mensen bereid zijn de prikken te nemen, is gunstig voor het elimineren van het virus. Maar of dat in de VS ook gaat lukken? “Experts zijn bang dat het te laat is om het virus echt in de kiem te smoren”, zegt Van der Meer. “Ze gaan uit van tienduizenden nieuwe gevallen de komende tijd.”

Het virus gaat nu vooral rond onder mannen die seks hebben met mannen, maar het is geen soa en het kan aan iedereen worden doorgegeven. Experts in Amerika zijn bang dat de verspreiding door traag handelen en een gebrek aan vaccins niet afgeremd kan worden. Dan kan het virus endemisch worden, wat betekent dat het in de samenleving blijft rondwaren.

Is het uitroepen van de noodtoestand dan overdreven? “Ik kan me voorstellen dat staten het doen, juist omdat we de coronapandemie nog niet eens helemaal achter ons hebben gelaten. Je wil natuurlijk proberen het virus in te dammen als het nog kan”, zegt Van der Meer.

Landelijke noodtoestand

“Staten zien nu een eventuele volgende crisis aankomen. Door bureaucratie ging het testen en vaccineren tot nu toe moeizaam. Door de noodtoestand uit te roepen, kan je die bureaucratie wat stroomlijnen. Daarnaast heeft president Biden een nieuwe nationale coördinator aangesteld. Die moet de aanpak van de uitbraak op federaal niveau verbeteren.”

Ook overweegt Biden de noodtoestand op landelijk niveau uit te roepen.

Vergelijkbare artikelen

Meest populair