Mentale problemen wel of niet melden op werk: ‘Bewustwording is zó belangrijk’ | NU

Een angststoornis, verslaving, een burn-out of depressieve klachten: is het slim om dit te melden aan je werkgever of te bespreken tijdens een sollicitatie? Promovendus Kim Janssens van Tilburg University zocht het uit.

Het grootste deel van de Nederlandse werknemers wil op het werk open zijn over psychische problemen. “Zo’n 75 procent wil erover praten met zijn of haar leidinggevende”, zegt Janssens. Tegelijkertijd staan veel leidinggevenden hier minder positief tegenover. Zeker tijdens de sollicitatieprocedure. “64 procent van de Nederlandse werkgevers zou niet snel een sollicitant aannemen als hij of zij weet dat diegene psychische problemen heeft”, aldus de promovendus. “Zelfs als deze problemen over zijn, zou bijna een derde van de werkgevers alsnog liever op zoek gaan naar een andere kandidaat.”

Voor dit onderzoek nam Janssens een enquête af onder 670 leidinggevenden in Nederland. “De terughoudendheid van werknemers geldt niet alleen voor ernstige psychische aandoeningen waar je voor naar een kliniek moet”, zegt ze. “Het kan ook gaan over een burn-out, depressie of angststoornis. Oftewel problemen waar veel mensen mee te maken krijgen.”

In totaal krijgt zo’n 43 procent van de Nederlanders ooit een psychische aandoening, blijkt uit het NEMESIS-onderzoek van het Trimbos-instituut. Janssens: “Werkgevers hebben dus allang meerdere van deze werknemers in dienst met bijvoorbeeld angststoornissen, ADHD of autisme.” De angst om iemand aan te nemen is dus vooral gebaseerd op vooroordelen, stelt Janssens. “Ze denken dat mensen met deze problemen het werk niet aankunnen of dat ze te veel tijd vragen van de werkgever. Maar het is de vraag of dat zo is.”

Bewust communiceren van mentale problemen

Janssens heeft nog niet onderzocht hoe je deze vooroordelen bij werkgevers kunt weghalen. Wel heeft ze ontdekt dat bewuster omgaan met je communicatie over gezondheidsproblemen verstrekkende gevolgen kan hebben voor het vinden én behouden van werk. “Het is namelijk niet altijd verstandig aan je werkgever om te melden dat je een burn-out of depressie hebt of hebt gehad. In sommige situaties is het beter om dit voor jezelf te houden of pas na je sollicitatie een paar mensen in te lichten.”

Deze conclusie trekt Janssens na het tweede gedeelte van haar promotieonderzoek. Dat bestond uit een onderzoek onder 153 mensen (met mentale problemen) uit acht Brabantse gemeenten, waaronder Den Bosch en Eindhoven. Ze verdeelde deze respondenten via een loting onder in twee groepen en volgde hen één jaar tijdens hun zoektocht naar een nieuwe baan.

“Het waren allemaal werkzoekenden met een bijstandsuitkering. De ene groep kreeg advies over de voor- en nadelen van openheid. Ze werden ook gestimuleerd om na te denken over de eigen situatie en wat ze wel en niet wilden vertellen over hun mentale gezondheid bij een sollicitatie. De andere (controle)groep kreeg geen hulp”, zegt Janssens.

“Na zes maanden hadden mensen uit de hulpgroep twee keer zo vaak betaald werk gevonden als de controlegroep (51 procent versus 26 procent). En na een jaar hadden in de hulpgroep ook twee keer zoveel mensen het werk succesvol behouden (49 procent versus 23 procent).”

Deze uitkomst is niet te wijten aan het personeelstekort. “Mijn onderzoek liep van 2018 tot 2020. Dus voordat de krapte op de arbeidsmarkt heel nijpend werd.” Daarnaast sloot de loting uit dat bijvoorbeeld het opleidingsniveau of het charisma van de sollicitant het resultaat kon beïnvloeden.

Bewust worden van de vooroordelen

Het goed communiceren over mentale gezondheidsproblemen kan dus invloed hebben op het vinden van een baan. Toch is de oplossing voor werkloosheid niet zo zwart-wit als deze nu lijkt. Er is geen blauwdruk die voor iedereen met mentale problemen werkt. “Soms kan je het prima direct aan de werkgever vertellen of in een later stadium. Andere keren kan je het beter achterwege laten. Dat is per individu verschillend”, aldus Janssens.

Daarom heeft ze bij haar onderzoek een tool ontwikkeld die al gebruikt wordt door de acht Brabantse gemeenten waar ze haar onderzoek uitvoerde. “Dit is een boekje waarin de lezer door middel van vragen wordt begeleid in de keuze rond het vertellen over de mentale problemen. En ook de eventuele gevolgen hiervan. Zo krijgt iemand bijvoorbeeld drie redenen om het wel te zeggen en drie om het niet te zeggen. Wat de werknemer of werkzoekende uiteindelijk doet, ligt helemaal bij diegene zelf.”

Ze wil vooral dat mensen bewuster worden van de vooroordelen. “Sommigen zien het als hun grote kracht dat ze uit een burn-out zijn gekomen, maar het kan dus negatief uitpakken bij een sollicitatie. Zonder dat die persoon weet waar het aan ligt. De bewustwording hiervan is voor de werknemer én werkgever ontzettend belangrijk. En deze kan op den duur een deel van de werkloosheid oplossen. Het is toch zonde dat een enorm arbeidskapitaal op deze manier blijft liggen.”

Vergelijkbare artikelen

Meest populair