Ab Osterhaus had niet bij Ongehoord Nieuws moeten gaan zitten

Viroloog Ab Osterhaus keek bevreemd om zich heen. Waar was hij nu weer beland? Naast hem zat een parlementariër die zei: „De wetenschap bestaat eigenlijk niet meer in dit land.” Tegenover hem zat een rechtsfilosoof die vond dat corona net zo iets was als griep, en „ongevallen in en rond het huis”. Meewarig glimlachend schudde Osterhaus met zijn hoofd. Je zag hem denken: zeiden ze dat nou echt? Ja, ze zeiden het echt.

Ab in Wappieland. De viroloog kwam dinsdagmiddag praten over de covid-pandemie in het hol van de leeuw: Ongehoord Nieuws (NPO2). Het praatprogramma van de nieuwe omroep Ongehoord Nederland staat onder meer bekend als vrijplaats voor corona-sceptici. Zou Osterhaus hen van repliek kunnen dienen? Nee. Hij kreeg alle ruimte om een paar zinnige dingen te zeggen, maar hij was niet in staat om alle onzin die op hem afkwam te weerleggen. Het was te veel. Ook gaf hij te vaak een diplomatiek, ontwijkend antwoord.

Ongehoord Nieuws bestaat nu twee maanden en heeft al een vracht aan desinformatie en kwalijke meningen uitgezonden. Asielzoekers werden als criminelen bestempeld. Poetin treedt gerechtvaardigd op in Oekraïne en werd een „toonbeeld van mildheid” genoemd. Diesel is beter voor het klimaat dan elektrische auto’s. Veel gasten zijn van de PVV, Forum en de splinters daarvan. Presentatrice Arlette Adriani stelt vragen zonder vraagtekens zoals: „Dit is de zoveelste klap in het gezicht van de democratie…”

Had Osterhaus wel moeten komen? Ik denk van niet. Wanneer een bekende wetenschapper in zo’n programma gaat zitten, dan maakt hij het legitiem. Zoals Fox News wel eens een Democraat cast om tegenaan te schoppen, of de Russische staats-tv een Amerikaanse analist. Osterhaus werkte mee aan de schijn dat dit een normale talkshow is, in plaats van een zouteloos propagandakanaal van uiterst rechts.

Punkzanger Abel van Gijlswijk in Tegenlicht.
Beeld VPRO

In de armen van een fascist

Punkzanger Abel van Gijlswijk zou het scherper verwoorden: „Je komt erachter wat vrijheid is/ In de armen van een fascist.” De voorman van punkgroep Hang Youth werd in het zonnetje gezet in VPRO Tegenlicht: Rebranding Chaos (maandag, NPO2). Regisseur Kees Brouwer laat zien dat de antikapitalistische boodschap van de band staat voor een bredere protestbeweging. We zien demonstraties en concerten, het ziet er allemaal hartverwarmend en retro uit, zeker voor een tv-recensent die de jaren tachtig nog heeft meegemaakt. Net als de punkbands uit die tijd begrijpt Hang Youth de kracht van humor en van korte, felle songs rond één slogan.

Met de boeken van de communistische socioloog en filosoof Slavoj Žižek en de socialistische cultuurtheoreticus Mark Fisher onder de arm, viel de punkzanger het dogma aan dat er geen alternatief is voor kapitalisme. Helaas vertelde hij niet hoe een wereld zonder kapitalisme eruit zou moeten zien. Hij pleitte voor „botergeile anarchie”, maar dat klinkt niet als een uitgewerkt economisch model.

Van Gijlswijk leek op een hogere zoektocht, naar het „oergelul”. Hij stelde dat alles chaos is, en dat we met verhalen die chaos toedekken. Dat bracht hem bij de Embassy of the Free Mind, een instituut voor westerse esoterie. Dat staat niet bekend als antikapitalistisch, maar de beheerder sprak in zulke algemeenheden dat Van Gijlswijk glunderde van herkenning.

Eigenlijk was dit ook een nogal onkritisch programma. De punk deed extreme uitspraken die niet bevraagd werden. Zijn aanhang bestaat uit „kids met aanleg voor rellen” die hij oproept om de gehele Zuidas in de as te leggen. Nostalgie naar de activistische jaren zeventig en tachtig is leuk, maar het linkse terrorisme uit die tijd hoeven we niet terug.

Beter kan Van Gijlswijk ook een omroep beginnen. Omroep AntiKapi. Dan kan de publieke omroep zowel uiterst links als uiterst rechts bedienen.

Deze rubriek wordt tot 25 april door diverse auteurs geschreven.

Vergelijkbare artikelen

Meest populair